اعتراض انجمن فيزيک به انتشار اخبار ناموثق علمي



 پنجشنبه 12 بهمن 1385 [2007.02.01]

در حالي که مقامات دولتي در يک سال اخير ده ها خبر درباره اختراعات و اکتشافات دانشمندان جوان داده اند، انجمن فيزيک ايران با انتشار اطلاعيه اي نسبت به پخش اخبارعلمي دروغ و غير موثق اعتراض کرد. همزمان دبيرکل کميسيون ملي يونسکو از شدت گرفتن تحريم علمي ايران خبر داده و مقامات پژوهشي کشور مي گويند که خبرهاي بدي درباره بودجه تحقيقاتي کشور دريافت کرده اند.

اخبار ناموثق

در اطلاعيه انجمن فيزيک که در سايت خبري شهر وابسته به سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران منتشر شد تاکيد شده "انجمن فيزيك ايران نگران است كه ادامه اين روش‌ها منجر به بي‌اعتمادي مردم به دستاوردهاي علمي داخلي بشود و در نتيجه يأس تاريخي مرتبط با عقب‌ماندگي علمي را در مردم ما تشديد كند". انجمن فيزيک در عين حال متذکر شده: "مفاهيمي مانند اجتماع علمي هنوز در ايران اعتبار كافي به دست نياورده است و نهادهاي علمي تبديل به نهادهاي كارآمد مدني نشده است. از اين جهت است كه نهادهاي سياسي يا رسانه‌اي براي خود نقش تعيين‌كننده ملاك‌هاي علمي، ارزش‌گذاري دانش‌پژوهان و كار علمي را به عهده گرفته‌اند".

در اين اطلاعيه با اشاره به "سياست‌هاي چند سال گذشته رسانه‌هاي عمومي در پخش اخبار علمي به منظور ايجاد اعتماد و اميد در مردم"، چنين نيتي" بسيار ارزشمند" توصيف شده، اما در ادامه اظهار تاسف شده که اين رويکرد درمواردي، "عليرغم نيت خيري كه در پس آن نهفته است، نگراني‌هايي را درجامعه ايران برانگيخته است".

انجمن فيزيك ايران نگران تاکيد کرده كه ادامه اين روش‌ها "منجر به بي‌اعتمادي مردم به دستاوردهاي علمي داخلي بشود و در نتيجه يأس تاريخي مرتبط با عقب‌ماندگي علمي را در مردم ما تشديد كند". اين انجمن با اشاره تلويحي به فهرست بلندبالايي از "پيشرفت ها" که مقامات دولتي در ماه هاي اخير بر سر اعلام آن با يکديگر جدال نيز کرده اند، تاکيد کرده "شرايط بي‌نظمي عملي، متأسفانه بعضي از سياستمداران و رسانه‌هاي ما به منظور اميدوار كردن مردم دست به پخش اخبار مربوط به كشفيات مختلف داخلي مي‌زنند كه اجتماع علمي ملي و بين‌المللي آن را تأييد نمي‌كند. علم و فناوري را يكي مي‌گيرند و رشد يا ايجاد فناوري‌هاي لازم اما شناخته شده را عين رشد علمي اعلام مي‌كنند كه باعث بدفهمي واقعيت‌ها مي‌شود".

انجمن فيزيک ايران در پايان اطلاعيه خود تاکيد کرده که به‌عنوان جامعه فيزيكدانان ايراني انتظار دارد مسوولان نهادهاي سياسي و رسانه‌اي "از هر حركتي كه منجر به غرور كاذب در ايران بشود اجتناب كند" و "از دادن اعتبار به نهادهاي علمي و اجتماعي علمي حمايت كنند و نقش آنها را در ارزيابي‌هاي علمي محترم شمارند". اين انجمن به مقامات سياسي کشور توصيه کرده تا "ملاك‌هاي اعتبار علمي را كه دستاورد بشر است بپذيرند".

در اطلاعيه اعتراض آمير انجمن فيزيک ايران همچنين به "همكاران دانش‌پژوه و دانش‌پيشه" اين انجمن نيز توصيه شده تا "با رعايت اخلاق علمي در اعتباردهي به جامعه علمي بكوشند، و از هر حركتي كه اعتبار جامعه علمي را مخدوش كند جداً پرهيز كنند".
تحريم دانشمندان ايراني
همزمان با اعتراض انجمن فيزيک ايران نسبت به انتشار ادعاهاي غير تخصصي درباره دستاوردهاي علمي، خبرگزاري ايسنا ابراز نگراني دبيرکل کمسيون ملي يونسکو نسبت به تنزل شيب رشد علمي کشور را منتشر کردند. دکتر محمد توکل، دبير کل کمسيون ملي يونسکو در ايران با اشاره به تلاش برخي کشورهاي غربي براي اعلام تحريم علمي عليه ايران اعلام کرده "تحريم هاي علمي کشور تنها منحصر به حوزه علوم هسته اي نمي شود، به گونه اي که طي همين چند ماه گذشته بسياري از مقالات دانشمندان ايراني در مجلات برجسته بين المللي چاپ نمي شود و اين در سطحي بسيار وسيعتر از چيزي است که در گذشته اتفاق مي افتاد که اين امر خود به کاهش و تنزل جايگاه علمي کشور در شاخص هاي جهاني کمک مي کند".

توکل بيان اينکه اين مقالات ارتباطي با علوم هسته اي نداشته اند، گفته "اين فشارها و تبعيضات طي ماه ها و هفته هاي اخير افزايش يافته است، به گونه اي که مجلات معتبر بين المللي، مقالات دانشمندان ايراني را بر گردانده و از چاپ و انتشار آن خودداري مي کنند". به گفته دبير کل کميسيون ملي يونسکو در ايران "بر اين اساس سهم کشور ايران در توليد علم جهاني که مهمترين شاخص آن چاپ مقالات در مجلات شاخص جهاني است، کاهش مي يابد و در صورت تداوم اين روند، در سال 2007 که آمار توليد علم سال 2006 منتشر مي شود جايگاه ايران افت زيادي خواهد داشت".

دکتر محمد توکل "تنزل جايگاه ايران در رتبه بندي توليد علم جهاني" را نگران کننده خوانده و گفته "بخشي از اقدامات لازم براي جلوگيري از اين اتفاقات به سياست هاي کشور برمي گردد و برخي ديگر به اقدام از طريق سازمان هاي بين المللي مانند يونسکو برمي گردد که اقدامات و مکاتبات در اين راستا آغاز شده است".
بودجه پژوهش کم و کمتر
در حالي که طي يک سال گذشته اصطلاح "دانشمندان جوان" جاي ثابتي در سخنراني هاي مقامات دولتي حتي در سفر به شهرستان هاي کوچک يافته است، يک هفته پيش معاون پشتيباني شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري به شدت از وضعيت بودجه پژوهشي کشور در سال 1386 انتقاد کرد. خبرگزاري مهر به نقل از فرهنگ فصيحي نوشت "با وجود همه تاکيدات و اميدواري هاي مسئولان، تنها 9 دهم درصد از توليد ناخالص ملي سال 86 به پژوهش اختصاص يافته. متاسفانه در تعيين بودجه پژوهش برنامه ريزي هاي شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري ناديده گرفته شد که همين امر احتمال خطر تعطيلي پژوهش هاي اثر بخش را افزايش مي دهد".

مدير کل امور پژوهشي وزارت علوم نيز دو هفته پيش اعلام کرد که اخباري که به گوش مي رسد حاکي از عدم تحقق بودجه پژوهشي بر اساس برنامه چهارم توسعه است. دکتر بهزاد سلطاني در عين حال گفته "يک ماه معاونان آموزشي و پژوهشي وزارتخانه هاي مختلف و سازمان مديريت در شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري گرد هم آمدند و براي بودجه پژوهشي کشور در سال آينده برنامه ريزي کردند. اما اخباري که مي شنويم حاکي از دست نيافتن به اين برنامه و رقم است". بهزاد سلطاني همچنين گفته "براي‭ ‬مثال‭ ‬به‭ ‬تك تك‭ ‬اعضاي‭ ‬يك‭ ‬تيم‭ ‬ورزشي‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬كسب‭ ‬مقام‭ ‬در‭ ‬بازي‮ ‬هاي‭ ‬آسيايي‭ ‬اخير‭ ‬حدود‭ ‬‮51‬‭ ‬ميليون‭ ‬تومان‭ ‬جايزه‭ ‬دادند، ‭ ‬اين‭ ‬در‭ ‬حالي‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬وزارت‭ ‬علوم‭ ‬توان‭ ‬پرداخت‭ ‬يك‭ ‬دهم‭ ‬اين‭ ‬هدايا‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬برترين هاي‭ ‬بزرگ ترين‭ ‬مسابقات‭ ‬علمي‭ ‬و‭ ‬پژوهشي‭ ‬ندارد".

روزنامه کارگزاران در شماره روز چهارشنبه طي گزارشي درباره بودجه پژوهشي کشور نوشت "سهم بودجه تحقيقاتي در سال 83، هشتاد و هفت صدم در صد توليد ناخالص ملي بوده و در سال 84، شصت و هفت صدم در صد و سال 85 شصت و چهار صدم در صد توليد ناخالص ملي رسيده که اين امر باعث افت پژوهش در دانشگاه ها شده است".

نوشته شروين اميدوار...   
نویسنده : مسعود اسدپور ; ساعت ۱٠:٠۱ ‎ق.ظ روز جمعه ۱۳ بهمن ،۱۳۸٥
تگ ها :